Türkiye-İtalya İlişkileri İstanbul’da Tarih, Ticaret ve Bilim Diplomasisi Ekseninde Buluştu

İstanbul’da Palazzo di Venezia’da düzenlenen “Türkiye-İtalya Ekonomik ve Ticari İlişkileri: Tarihsel Perspektif” başlıklı etkinlikte, TÜBA Konsey Üyesi ve İstanbul Teknik Üniversitesi’nin eski rektörü Prof. Dr. İsmail Koyuncu, TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker adına katıldı. Açılış konuşmalarını İtalya’nın Ankara Büyükelçisi Giuseppe Manzo ile Koyuncu yaptı.

Koyuncu konuşmasına, iki ülke ilişkilerinin bugünkü diplomatik temaslar ve ticari anlaşmalardan ibaret olmadığını vurgulayarak başladı. Ona göre ilişkiler; Akdeniz’in ortak geçmişi, yüzyıllar içinde gelişen ticaret ağları ve kültürel etkileşimlerle beslenen çok katmanlı bir tarihe dayanıyor. Osmanlı dönemi kapitülasyonlarından 19. yüzyıl ticari ve mali bağlarına, 20. yüzyılın siyasi ve ekonomik dönüşümlerinden günümüz iş birliklerine uzanan süreç üzerinde durdu.

Tarihsel Dönüm Noktaları ve Bilimsel İş Birliği

Koyuncu, 1963’te Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında imzalanan Ankara Anlaşması’nı bu ilişkilerin gelişiminde önemli bir dönüm noktası olarak nitelendirdi. Bugün iki ülkenin sanayi, enerji, ulaştırma, savunma sanayii, teknoloji, turizm, bilimsel araştırma ve inovasyon gibi birçok alanda iş birliği yaptığını belirtti. TÜBA tarafından yayımlanan “İtalyan Elçilerinin Raporları (1512-1789)” adlı eseri de paylaşan Koyuncu, Venedik ve Vatikan arşivlerindeki belgelere dayanan çalışmanın Osmanlı-İtalyan ilişkilerinin siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel boyutlarına ışık tuttuğunu ifade etti.

Koyuncu, Water4All projesi kapsamında Roma’da yürüttüğü çalışmalara da değinerek, atık suyun geri kazanımı ve uzun vadeli etkileri üzerine yapılan araştırmalardan söz etti. İtalyan ortaklarla yeni proje önerileri sunulduğunu belirten Koyuncu, üniversiteler, bilim akademileri ve araştırma merkezleri arasında iş birliğinin artırılmasının önemine dikkat çekti.

Bilim Diplomasisi ve Küresel Sorunlar

Koyuncu, TÜBA’nın İtalya’nın Accademia Nazionale dei Lincei ile ilişkilerine ve iki ülkenin bilim akademileri arasında imzalanan mutabakat muhtırasına değinerek, bilim diplomasisinin ülkeler arası ilişkileri güçlendirmede temel araçlardan biri olduğunu söyledi. Uluslararası bilimsel iş birliklerinin iklim değişikliği, su kaynaklarının korunması, enerji güvenliği, sürdürülebilir üretim, dijital dönüşüm ve yapay zekâ gibi küresel sorunların çözümünde belirleyici olacağını ifade etti.

Bu çerçevede, TÜBA’nın ev sahipliğinde 19-20 Mart 2027 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenmesi planlanan Dünya Bilim Forumu (WSF)’a da işaret eden Koyuncu, iki ülke arasındaki akademik ilişkilerin bu tür uluslararası platformlarda ortak katkılara dönüşmesini umduğunu belirtti.

Akademik Oturumlar

Açılış konuşmalarının ardından, İtalya Modern ve Çağdaş Tarih Enstitüsü’nden Gaetano Sabatini modern dönemde ticaret alanındaki Osmanlı kapitülasyonlarını ele aldı. Roma Tre Üniversitesi’nden Giampaolo Conte, 19. yüzyılın ikinci yarısında İtalya ile Osmanlı Devleti arasındaki ticari ve mali ilişkileri anlattı. Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nden Ebru Boyar, geç Osmanlı İstanbul’unda Guillaume de Bondini ve La Turchia / La Turquie gazetesi üzerine bir sunum yaptı. Perugia Yabancılar Üniversitesi’nden Alessandro Albanese Ginammi, İtalya-Türkiye ticaret ilişkilerini ve 1963 Ortaklık Anlaşması’nı değerlendirdi. Bruges’deki Birleşmiş Milletler Üniversitesi Bölgesel Entegrasyon Çalışmaları Merkezi’nden Lelio Lapadre ise Avrupa Birliği’nin dış ilişkileri bağlamında Türkiye-İtalya ticari ilişkilerinin mevcut durumu ve geleceği hakkında görüşlerini paylaştı. Programın kapanış konuşmasını Gaetano Sabatini yaptı.